Lára Björg Björnsdóttir
“The squeaky wheel gets the grease” sagði faðir minn iðulega við mig þegar ég var lítil. Ég hef lifað eftir þessu mottói síðan þá, sérstaklega þegar kemur að neytendamálum. Fyrir mér er þetta ósköp einfalt. Ef þú ert ekki ánægður eða ef verið er að féfletta þig eða svíkja á einhvern hátt þá áttu að láta í þér heyra.
Vegna þessarar lexíu úr bernsku gæti ég trúað því að ég teljist ekkert sjúklega hress viðskiptavinur. Ef á mér er brotið neytendalega séð hef ég fengið það staðfest að ég beiti ísköldu augnaráði sem lætur hitastigið falla niður fyrir frostmark, blómin deyja og englana á himnum gráta. Og þegar mér finnst neyðarástand blasa við í réttindamálum mínum sem neytanda spyr ég þar að auki rólegri og nánast sönglandi röddu hvort ég megi vinsamlegast tala við vaktstjóra/yfirmann/deildarstjóra/forstjóra. Mér til málsbóta, hafi ég þær einhverjar, þá byrjar þetta oftast mjög fallega og kurteislega enda tel ég mig vera vel uppalda og háttvísa að upplagi. Ég geri mér ekki sérstaka ferð í búðir bara til að taka tryllinginn. En undir niðrir kraumar samt alveg sérstök tegund af reiði. Réttláta reiði vil ég kalla hana eða, þegar ég vil vera nákvæmari, “Neytendakastið.” Þetta kast er ekki daglegt brauð en það brýst samt fram með reglulegu millibili. Um það geta mínir margþjáðu nánustu aðstandendur vottað, og jú jú, sennilega slatti af afgreiðslufólki verslana, veitingastaða, flugvalla, plús nokkrir læknaritarar og leigubílstjórar.
Þegar mér finnst freklega vaðið yfir mína neytendalínu getur allt gerst. Ég hef beðið ungling á vídeóleigu um að tala skýrar og standa beinan í baki. Ég hef fengið endurgreitt þrisvar í röð á skyndibitastað því það var alltaf eitthvað sem klikkaði. Ég hef tafið raðir í Bónus eða Krónunni oftar en ég hef taugar í að rifja upp vegna rangra verðmerkinginga. Ég fékk einu sinni ókeypis í Bláa Lónið því ég tók „Við ollum ekki hruninu“ fyrirlesturinn á þrjá skelfda starfsmenn þegar ég sá að verðið var komið í 4150 kr á mann úr 1800 kr. Ég hélt einu sinni stutta tölu um sláturgerð þegar ég var dregin í sultudeildina af starfsmanni Nettó þegar ég bað um sviðasultu. Þegar ég var ung og mjó og pantaði pizzu þrisvar sinnum í viku fékk ég verðið oft lækkað um helming ef þeir gleymdu hvítlauksolíunni. Ég hef neitað að yfirgefa röðina í Hans Petersen á Þorláksmessu þegar ég mætti til að sækja myndir úr framköllun og þær voru ekki tilbúnar. Yfirmaðurinn var sóttur og mér tilkynnt að myndirnar yrðu keyrðar heim til mín mér að kostnaðarlausu. Vitiði hvað kom einu sinni fyrir mig á ónefndum veitingastað ofarlega á Laugaveginum sem kennir sig við rauðan tómat? Þjónninn braut glas og glerbrotum rigndi yfir mig og matinn. Við þessi ósköp valt brauðkarfan og það kviknaði í henni. Skaðabætur? Eitt límonchello skot. Skál. Ég sagði þjóninum að skilja flöskuna eftir á borðinu eða hann hlyti verra af.
Og ef þið haldið að þetta sé eitthvað. Hvernig haldið þið að ég bregðist við þegar mér finnst brotið á syni mínum í þrautargöngu þeirri sem líf neytandans er? “Farðu bara sjálfur úr skónum og KOMDU MEÐ HÓSTAMIXTÚRUNA HANS” gólaði ég einu sinni á öryggisvörð í Keflavík þegar hann reyndi að fá son minn til að fara úr skónum þegar við vorum að koma heim frá Bandaríkjunum eldsnemma um morgun. Í ónefndri húsgagnabúð (Hæ Habitat!) var hastað á son minn, þá 4 ára, sem fór of nærri hvítum sófa og við það fór sonur minn að gráta. Einmitt það. Sá starfsmaður var heppinn að enda ekki á slysadeild og ég á lögreglustöðinni.
Það þarf því ekki að taka fram hversu stórkostlegur heiður það er fyrir mig að fá að skrifa í Neytendablaðið. Það mætti líkja þessu við það að Vesturport fengi sérstakt leyfi borgaryfirvalda í París til að sveifla sér í Eiffelturninum, eða að prestur fengi að skrifa nýjan kafla í Biblíuna, eða að Liverpoolbullur fengju að tjalda á Anfield og halda náttfatapartí með Gerrard og Torres.
Auðvitað eigum við neytendur ekki að þurfa að enda undir borði á veitingastöðum með limonchelloflöskur eða starfsfólk á slysadeild. En að gefnu tilefni vil ég minna eigendur verslana og veitingastaða á að nú á tímum verðhækkana og versnandi tíðar er nauðsynlegt að muna að við neytendur erum meðvitaðir um rétt okkar og að við gleymum því aldrei að: “the squeaky wheel gets the grease.”
Þessi pistill birtist áður í Neytendablaðinu, 1. tbl, 2010
