Dagur Kári Pétursson
Nýjasta mynd Dags Kára Pétursson, The Good Heart, verður frumsýnd 5. mars næstkomandi, en Dagur skrifar handritið og leikstýrir.
Myndin fjallar um Jacques (leikin af Brian Cox), bitran og reiðan bareiganda, sem á enga vini og fjölskyldu. Hann tekur upp á sínar arma ungan heimilislausan dreng (Paul Dano, lék m.a. í Little Miss Sunshine) og reynir að þjálfa hann í að reka barinn svo hann geti tekið við honum eftir sinn dag.
Myndin hefur verið sýnd við góðan orðstír á kvikmyndahátíðum síðustu misserin og vann meðal annars til verðlauna á alþjóðlegri kvikmyndahátíð í Gautaborg nú á dögunum.
Dagur Kári vakti fyrst athygli með myndinni Nói Albínói (2003) en síðasta mynd Dags Kára, Voksne Mennesker (ens. Dark Horse) sem kom út árið 2005, hlaut gríðargóðar viðtökur og því eru væntanlega margir sem bíða með óþreyju eftir nýrri mynd frá leikstjóranum.
Dagur Kári segir blaðamanni Miðjunnar að margra ára vinna liggi að baki The Good Heart. „Ég byrjaði að vinna að handritinu fljótlega eftir að ég kláraði kvikmyndaskólann [Dagur ústkrifaðist frá danska kvikmyndaháskólanum árið 1999]. Þannig að það eru komin 10 ár síðan ég byrjaði á þessari mynd. Það stóð alltaf til að þetta yrði næsta mynd á eftir Nóa, en svo gerði ég Voksne mennesker í staðinn og setti handritsskrifin til hliðar. Svo tók ég aftur upp þráðinn.”
Myndin er ensku og gerist í Bandaríkjunum. Síðustu tvær myndir Dags hafa verið á dönsku og íslensku. Dagur Kári segist að það hafi ekki beinlínis meðvituð ákvörðun að gera mynd á ensku, hann byrjaði bara að skrifa handritið á ensku. „Ég er alls ekkert að stefna inn á þennan markað. Mér varð það fljótlega ljóst að sagan kallaði á stórborg og þetta bandaríska umhverfi. Maður reynir bara að þjóna hugmyndinni og sögunni hverju sinni,” segir hann en neitar því ekki að nú þegar myndin henti stærra málsvæði geti það skipt máli þegar kemur að dreifingu og vinsældum hennar. Dagur Kári vill þó ekkert gefa út hvernig hann heldur að myndinni muni ganga þegar hún verður frumsýnd. „Það hefur verið gaman að horfa á hana á hátíðum og fylgjast með viðbrögðum áhorfenda. Ég er bjartsýnn á að þetta gangi vel,” segir hann.
Hann segir að það hafa verið eldskírn að fást við kvikmyndagerð vestan hafs en þar virka hlutirnir öðruvísi en hann er vanur. „Þetta ameríska kerfi hefur margar afætur, svo margir milliliðir, og er frekar flókið á stundum. Það var mjög tímafrekt að negla niður leikara. Svo er vinnulagið manni framandi. Ég hef til dæmis alltaf unnið með litlu „crew” en þarna úti voru allt í einu 60 manns komið á staðinn, sem þykir víst frekar lítill hópur, en það varð allt svo þungt í vöfum og ósveigjanlegt,” segir hann.
Brian Cox í hlutverki sínu sem Jacques í The Good Heart
Persónurnar í myndum Dags Kára hafa oftar en ekki verið að kljást við persónuleg vandræði og hugarvíl. Húmorinn kraumar samt undir niðri. Dagur segir hugmyndavinnuna að baki hverri mynd vera óhefðbundið ferli. „Ég fæ aldrei beinlínis hugmyndir að sögu. Ég vinn með smærri einingar, brot, aðstæður, persónur, smáatriði. Ég vinn mjög hægt og er í mörg ár að safna í sarpinn ótal litlum púslum. Smátt og smátt sé ég svo eitthvað kerfi, einhverja heild myndast. Sagan er því með því síðasta sem frammkallast. Mjög „organískt” en seinvirkt ferli,” segir hann brosandi.
„Ég byrja alltaf að vinna út frá húmor. Það er alltaf kveikan að því að ég geri myndir og er ríkjandi þáttur í þeim. En að mínu mati eru hlátur og grátur samtvinnuð, ég vil húmor og tragedíu. Þó að sumar gamanmyndir geti verið rífandi skemmtilegar finnst mér oft fylgja þeim einhvern tómleikatilfinning. Frumkrafturinn að baki mínum myndum er því alltaf húmorinn – en svo finn ég einhverjar hörmungar til að bæta við,” segir hann og hlær.
Dagur Kári segist standa á tímamótum. Hann er á byrjunarreit með tvö verkefni, íslenskt handrit og svo tilraunkennt verkefni í Danmörku sem hann fer ekki nánar út í. „Mér finnst ég standa á krossgötum. Ég hef nú gert þrjár myndir þar sem ég hef verið að rannsaka þessa blöndu af húmor og tragedíu, haft brotakenndan strúktur, þar sem endirin er hamingja og sorg. Ég hef róið á svipuð mið með þrjár myndir og nú hefur kviknað þörfin til að prófa eitthvað annað.” Aðspurður segist Dagur að líklega megi kalla þetta nokkurs konar trílógíu hjá honum. Hugmyndafræðilega trílógíu og lokamyndin er The Good Heart. „Það var aldrei pælingin. Ég hafði einsett mér að gera aldrei trílógíur, en það er samt dularfullt að hlutirnir komi í svona kippum.”
En þar sem Dagur vinnur hægt gæti liðið langur tími þar til næsta mynd lítur dagsins ljós. „Ég er ansi hræddur um það,” segir hann.
Dagur býr með fjölskyldu sinni á Íslandi og segist ekki vera á leið neitt í burtu – og er alls ekkert að fara að meika það í Bandaríkjunum. Hann segir það vera sérkennilegt óvissuástand sem ríki í kvikmyndaiðnaðinum hér heima. „Maður á erfitt að trúa því að íslensk kvikmyndagerð sé komin í þessa stöðu,” segir Dagur og á þá við að skorin hafa verið niður framlög til kvikmyndasjóðs og RÚV stefnir ekki á að kaupa jafn mikið af innlendu efni og áður. „Maður er alveg meðvitaður um aðstæðurnar í þjóðfélaginu og veit að það þarf að skera niður, en þetta er ekki niðurskurður sem blasir við íslensku kvikmyndagerðarfólki, þetta er aflimun. Ég batt miklar vonir við þessa ríkisstjórn, en þó að hún sé í erfiðri stöðu finnst mér þetta vera hugsanafeill. Kvikmyndagerð err sú listgrein sem skapar mestan erlendan gjaldeyri og teygir anga sína hvaða víðast þegar kemur að atvinnusköpun. Því finnst mér fáránlegt að það sé verið að slátra íslenskri kvikmyndagerð,” segir hann að lokum.
