Ágústa Andersen Nálastungufræðingur og Hómópati skrifar.

Klukkan er orðin sirka fjögur síðdegis, þú ert ekkert búin að borða síðan í hádeginu, komin þreyta yfir þig, og súkkulaði, kex, kaka eða annað ómótstæðilega sætt verður á vegi þínum ( stundum sérðu jafnvel til þess að það verði örugglega á vegi þínum ) og þá fara góðar fyrirætlanir fyrir lítið. Kannast einhver við þetta? Líklega flest okkar. Enda er sykur sennilega það efni sem einna erfiðast er að standast þegar líkaminn kallar á orku. Við þekkjum líka áhrifin; sykurinn dælist útí blóðið og við fáum kraft í smá stund áður en við sökkvum niður aftur og þurfum annan skammt, sem má helst ekki vera minni en sá fyrri.

Sá sykur sem mest er notaður í dag í matvæli er hvítur sykur. Hann fær útilitið og mikið orkuinnihald (sem er mælt í kalóríum) vegna þeirrar vinnslu sem hann hefur farið í gegnum. Má segja að það sé búið að einangra sykureindina í reyrnum eða rófunum sem hann er oftast unninn úr og hinn aðlaðandi snjakahvíti litur er fenginn með skolun. Í leiðinni missir sykurinn bæði vítamín og steinefni. Eðli hans er að orkan í honum er afar auðveld upptöku fyrir líkamann, og hann er auðveldur meðferðar, en næringarinnihald er lítið sem ekkert. Sömu sögu má segja um mörg sætuefni eins og t.d. hunang og sýróp, sem búið er að vinna á svipaðan máta.

Æ fleiri raddir heyrast sem halda því fram að sykur af þessu tagi sé sérlega ávanabinandi. Þar er oft minnst á áhrif sykurneyslu á endorfínframleiðslu líkamans, en það er boðefni heilans sem er oft kallað morfín líkamans vegna þeirra eiginleika að slæva sársauka og valda vellíðan. Samspil neyslu á sykri og endorfínframleiðslu geta kallað fram fíkn sem lýsir sér þannig að mikil sykurneysla verður forsenda þess að líða vel en fráhvarfseinkenna á borð við pirring og geðdeyfðar verður vart annars. Í þessu eins og öðru erum við misjöfn frá náttúrunnar hendi, og sumir lenda frekar en aðrir í sykurvítahringnum, en langflest erum við auðveld skotmörk. Víst er að margir sjúkdómar sem herja á okkur í dag og verða síalgengari eins og sykursýki tvö (insúlínóháð sykursýki) og aðrir sjúkdómar sem tengjast offitu eru beintengdir við ofneyslu á unnum sykri, og þeirri vannæringu (eða mis-næringu?) sem fylgir í kjölfarið.

í mataræði er þumalputtareglan er sú að hafa í huga að Móðir Náttúra var búin að búa til fyrir okkur fullkomin mat löngu áður en við mættum á svæðið. Sem þýðir að því minna sem við fiktum í honum, því hollari er hann. Þetta er bara staðreynd. Matreiðsla á einmitt að bera virðingu fyrir þessari staðreynd, og við ættum að nota eins ómenguð hráefni og við getum fengið. Því fleiri ‚aukaefni‘ og vinnsla sem matvæli hafa fengið, því óhollari eru þau í yfirgnæfandi tilvika. Það er nóg af sykri í náttúrunni, t.d. í ávöxtum, en sá sykur er flóknari, hann fer hægar út í blóðrásina og þar að auki eru ávextir stútfullir af næringarefnum sem eru okkur nauðsynleg.

Til að venja sig af áti unnins sykurs er gott að hafa í huga að þegar maður hættir einhverju óhollu sem manni finnst gott eða er háður er nauðsynlegt að setja e-ð annað inn í staðinn sem er hollt og gott. Í þessu tilviki erum við svo heppinn að matur eins og döðlur, rúsínur, þurrkaðir ávextir og ferskir ávextir eru akkúrat það sem við þurfum í staðinn fyrir kex, kökur og sælgæti. Það er lykilatriði að sjá við sjálfum sér og byrgja sig vel upp, taka með nesti og muna eftir því þegar sykurlönguninn verður yfirþyrmandi. Þá teygir maður sig einfaldlega í pokann eða skálina með dásamlegum náttúrulegum sætindum og skömmu síðar er súkkulaði ekki lengur það eina sem maður getur hugsað um. Við megum þessvega alveg vera sjúk í sykur, ef það er réttur sykur í réttu samhengi…